อยากเปิดโรงพยาบาล ต้องเริ่มต้นออกแบบอย่างไร?

การจะเปิดโรงพยาบาลสักที่เนี่ยไม่ใช่แค่เรื่องมีทุนหรือซื้อเครื่องมือแพทย์ดีๆ เท่านั้น แต่สิ่งสำคัญไม่แพ้กันคือ “การออกแบบ” เพราะส่งผลต่อการทำงานของบุคลากร ความปลอดภัยของผู้ป่วยและเจ้าหน้าที่ ความรู้สึกของผู้มาใช้บริการ การออกแบบที่ดีจะลดปัญหาที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต ทั้งเรื่องการใช้งานจริง งบประมาณ และภาพลักษณ์โรงพยาบาล มาดู 4 เรื่องสำคัญที่ต้องรู้ก่อนเปิดโรงพยาบาลกันครับ

เลือกอ่านหัวข้อที่สนใจ

การวางเป้าหมายและประเภทโรงพยาบาลให้ชัดเจน

การออกแบบพื้นที่ใช้งานและการจัดโซนอย่างมีระบบ

ความสำคัญของโครงสร้างและระบบภายในก่อนเปิดโรงพยาบาล

ตกแต่งโรงพยาบาลอย่างไรให้ทั้งปลอดภัยและน่าอยู่

สรุป อยากเปิดโรงพยาบาล ต้องเริ่มต้นออกแบบอย่างไร?

การวางเป้าหมายและประเภทโรงพยาบาลให้ชัดเจน

ก่อนเริ่มออกแบบ ต้องตอบให้ได้ว่าโรงพยาบาลของเราจะเป็นแบบไหน ให้บริการอะไร กลุ่มเป้าหมายคือใคร เพราะคำตอบนี้จะกำหนดทั้งขนาดอาคาร การจัดพื้นที่ ระบบต่างๆและงบประมาณ ถ้าไม่ชัดเจนตั้งแต่แรก จะเสียทั้งเวลา เงิน และอาจต้องแก้ไขปัญหาที่ตามมาภายหลัง

ตัวอย่างประเภทโรงพยาบาลที่เจอบ่อย

• คลินิกหรือโรงพยาบาลขนาดเล็ก เหมาะกับพื้นที่จำกัด เน้นการตรวจรักษาเบื้องต้น อาจมีห้องหัตถการหรือห้องพักสังเกตอาการ 1-2 เตียง

• โรงพยาบาลเฉพาะทาง เช่น ศัลยกรรมความงาม สูตินรีเวช หรือเวชศาสตร์ฟื้นฟูที่มีความเฉพาะด้านในการออกแบบ เช่น ต้องมีห้องผ่าตัดขนาดเล็ก ห้องพักฟื้นส่วนตัว หรือระบบจัดการความสะอาดที่ละเอียดขึ้น

• โรงพยาบาลขนาดกลางถึงใหญ่ ต้องคิดเรื่อง zoning ที่ชัดเจน มีแผนกต่างๆครบถ้วน ทั้งผู้ป่วยใน ผู้ป่วยนอก ห้องฉุกเฉิน ห้องแล็บ รวมถึงพื้นที่สำหรับบุคลากรทางการแพทย์

  
  

การออกแบบพื้นที่ใช้งานและการจัดโซนอย่างมีระบบ

พอรู้แล้วว่าอยากเปิดโรงพยาบาลแบบไหน ขั้นตอนต่อไปคือออกแบบพื้นที่ให้ใช้งานได้จริง ต้องรองรับการทำงานของเจ้าหน้าที่และการเดินของคนไข้ หลายโรงพยาบาลพลาดตรงจัดโซนไม่ดี ทำให้คนไข้เดินหาห้องไม่เจอ หรือบุคลากรต้องเสียเวลาย้ายของหรือเคสไปมาอยู่บ่อยๆ

หลักการจัดโซนในโรงพยาบาลที่ดีควรเป็นแบบนี้

• แยกพื้นที่ให้ชัดเจนตั้งแต่แรก โซนผู้ป่วยนอก โซนผู้ป่วยใน ห้องฉุกเฉิน ห้องผ่าตัด ห้องแล็บ ต้องไม่ปะปนกันเพื่อป้องกันการติดเชื้อ และลดความวุ่นวายในการใช้งาน

• คิดถึงการไหลของคนและงาน เส้นทางของผู้ป่วย บุคลากร และเวชภัณฑ์ ควรไม่ทับซ้อนกันเช่น ทางเข้าห้องผ่าตัด ต้องไม่ผ่านพื้นที่สาธารณะหรือทางส่งเวชภัณฑ์ควรมีเส้นทางแยกจากคนไข้

• พื้นที่ต้องเชื่อมโยงกันอย่างมีเหตุผล ห้องตรวจอยู่ใกล้ห้องจ่ายยา ห้องพักฟื้นอยู่ใกล้ห้องพยาบาล ห้องฉุกเฉินอยู่ใกล้ทางเข้าอาคารและมีจุดรับรถพยาบาลที่เข้าถึงง่าย

• เผื่อพื้นที่สำหรับอนาคต โรงพยาบาลหลายแห่งลืมวางแผนเรื่องขยายบริการ พอคนไข้เยอะขึ้น หรือมีอุปกรณ์ใหม่ ก็ต้องรื้อระบบกันใหม่หมด ควรวางแผนเผื่อไว้จะช่วยลดปัญหาในระยะยาวได้

  
  

ความสำคัญของโครงสร้างและระบบภายในก่อนเปิดโรงพยาบาล

ถ้าพูดถึงการสร้างโรงพยาบาล หลายคนมักนึกถึงแค่พื้นที่กับหน้าตาอาคาร แต่จริงๆสิ่งที่อยู่ “ข้างในผนัง” อย่างระบบอากาศ น้ำ ไฟฟ้า และโครงสร้างพื้นฐานต่างๆ คือสิ่งสำคัญที่ทำให้โรงพยาบาลทำงานได้จริง ปลอดภัย และใช้งานได้ระยะยาว

โครงสร้างและระบบภายมีอะไรบ้าง

• ระบบระบายอากาศกับการควบคุมเชื้อ อากาศในโรงพยาบาลต้องหมุนเวียนดี บางจุดต้องใช้ระบบแรงดันลบ เช่น ห้องแยกโรค ห้องผ่าตัด หรือห้องตรวจเฉพาะทางเพื่อป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อโรคในอากาศ

• ระบบไฟฟ้าและสำรองไฟ ต้องเสถียรเครื่องมือแพทย์จำนวนมากต้องใช้ไฟอย่างต่อเนื่องบางเครื่องต้องมีไฟเสถียร ไม่มีตกหรือดับ โรงพยาบาลจึงต้องมีระบบไฟสำรองหรือ UPS ที่เชื่อถือได้

• ระบบน้ำสะอาดและบำบัดน้ำเสีย น้ำในโรงพยาบาลต้องสะอาดเพียงพอสำหรับการรักษาและทำหัตถการ น้ำเสียก็ต้องมีระบบบำบัดเฉพาะ ไม่สามารถปล่อยออกเหมือนอาคารทั่วไปได้

• โครงสร้างอาคารต้องรองรับการใช้งาน โรงพยาบาลมีทั้งเครื่องมือหนัก คนไข้เคลื่อนย้ายเตียงและรถเข็น พื้นต้องแข็งแรง พื้นผิววัสดุต้องไม่ลื่น ไม่ดูดซึมของเหลวและทำความสะอาดง่ายรวมถึงออกแบบเผื่อการปรับเปลี่ยนหรือขยายในอนาคต

  
  

ตกแต่งโรงพยาบาลอย่างไรให้ทั้งปลอดภัยและน่าอยู่

การตกแต่งโรงพยาบาลมีผลต่อผู้มาใช้บริการโดยตรง เพราะคนที่เข้ามามักรู้สึกกังวล เจ็บป่วย หรือเครียด บรรยากาศภายในจึงมีผลต่อจิตใจ ถ้าออกแบบดีจะช่วยให้คนไข้รู้สึกปลอดภัย ผ่อนคลาย มั่นใจในการรักษา แต่ก็ต้องรองรับการทำงานของบุคลากรให้ใช้งานง่าย สะดวก และปลอดภัยด้วยนะ

การตกแต่งภายโรงพยาบาลเรื่องไหนควรใส่ใจเป็นพิเศษ

• สีในโรงพยาบาล ส่งผลต่อความรู้สึกของคนไข้โดยตรง ทั้งสีผนัง พื้น และแสงไฟ ควรใช้โทนอ่อน เช่น เขียวอ่อน ฟ้า หรือครีม ช่วยให้รู้สึกสงบผ่อนคลาย ส่วนสีจัดหรือมืดเกินไปควรหลีกเลี่ยง เพราะทำให้รู้สึกอึดอัดและไม่ปลอดภัย

• การออกแบบต้องใช้งานง่ายและปลอดภัย พื้นในจุดต่างๆไม่ควรลื่นหรือมีขอบที่สะดุดง่าย ประตูกว้างพอให้เตียงหรือรถเข็นผ่านได้สบาย ปลั๊กไฟ ปุ่มฉุกเฉิน และอุปกรณ์ต่างๆ ควรติดในจุดที่ใช้งานสะดวก เข้าถึงง่าย ไม่เกะกะ

• เลือกวัสดุที่ทำความสะอาดง่ายและทนทาน ทั้งเฟอร์นิเจอร์ ผนัง และพื้นไม่ควรอมฝุ่นหรือดูดซึมของเหลว เพราะต้องทำความสะอาดบ่อย ลดการสะสมของเชื้อโรคให้ได้มากที่สุด

• พื้นที่ให้ความรู้สึกผ่อนคลาย เช่น มุมรับแสงธรรมชาติ มุมพักผ่อนสำหรับญาติ หรืองานศิลปะบนผนัง สิ่งเหล่านี้ช่วยลดความเครียด สร้างประสบการณ์ที่ดีให้คนไข้ ไม่ใช่แค่ทำให้โรงพยาบาลดูดีขึ้น

สรุป อยากเปิดโรงพยาบาล ต้องเริ่มต้นออกแบบอย่างไร?

“การออกแบบ” คือสิ่งสำคัญ เพราะส่งผลต่อการทำงานของทีมแพทย์ ความปลอดภัย และความรู้สึกของผู้ใช้บริการ ต้องรู้ก่อนว่าโรงพยาบาลเราอยากเป็นแบบไหน บริการอะไร ใครคือกลุ่มเป้าหมาย เพราะตรงนี้จะกำหนดขนาดและจัดพื้นที่ทั้งหมด

ระบบภายในก็ต้องดี ทั้งอากาศ ไฟฟ้า น้ำ และโครงสร้าง ต้องมั่นใจว่าปลอดภัยและใช้ได้นาน สุดท้ายตกแต่งให้สบายตา ใช้สีอ่อน พื้นไม่ลื่น มีมุมพักผ่อน แค่นี้ก็เป็นพื้นฐานสำคัญที่ช่วยให้โรงพยาบาลของคุณพร้อมเปิดให้บริการได้อย่างมั่นใจและประสบความสำเร็จครับ